فأصابهم سیئات ما عملوا وحاق بهم ما كانوا به یستهزئون ﴿٣٤

و سرانجام بدیهای اعمالشان به آنها رسید؛ و آنچه را (از وعده‌های عذاب) استهزا می‌کردند، بر آنان وارد شد.

 

وقال الذین أشر‌كوا لو شاء اللـه ما عبدنا من دونه من شیء نحن ولا آباؤنا ولا حر‌منا من دونه من شیء كذلك فعل الذین من قبلهم فهل على الر‌سل إلا البلاغ المبین ﴿٣٥

مشرکان گفتند: «اگر خدا می‌خواست، نه ما و نه پدران ما، غیر او را پرستش نمی‌کردیم؛ و چیزی را بدون اجازه او حرام نمی‌ساختیم!» (آری،) کسانی که پیش از ایشان بودند نیز همین کارها را انجام دادند؛ ولی آیا پیامبران وظیفه‌ای جز ابلاغ آشکار دارند؟!

 

********************************************************* 

 

اصل کیفر در آخرت است

 «سَیِّئاتُ» به گناهان كوچك، در مقابل گناهان بزرگ گفته مى‏شود، مانند آیه‏ى «إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَیِّئاتِكُمْ» «1» بنا بر این آنچه در دنیا از كیفر به انسان مى‏رسد، گوشه‏اى از عملكرد اوست، و اصلِ كیفر در قیامت است.

{لذا می توان گفت برخی از جزاهائی که ما در این دنیا گرفتارآن  میشویم در واقع بازخورد و کیفر برخی از سیئات و گناهان غیر کبیره ماست و اما درباره کیفر گناهان کبیره از آنجائیکه این دنیا توان اعمال کیفر را به طریق کامل ندارد لذا

این گناهان جهت پاک شدن نیاز دارند که کیفر آنها در جهان دیگری داده شود}

                                                                                                                                                                                        تفسیر نور، ج‏6، ص: 391

جبر در هدایت نداریم

مسأله جبر، یكى از توجیهات نابجاى مشركان است كه مى‏گفتند: خدا خواسته كه ما غیر او را پرستش كنیم و اگر او مى‏خواست، ما مشرك نبودیم. این مطلب در آیه 148 سوره انعام و آیه 20 سوره زخرف نیز از قول مشركان مطرح شده است.

اینکه خداوند جلوی انحرافات مردم را نمی گیرد نشانه رضایت خدا نیست چرا که  خداوند اسباب هدایت مردم را فراهم كرده است، پیامبران و كتاب‏ها فرستاده است، پس نمى‏خواسته كسى منحرف شود، ولى كسى را هم بر ایمان آوردن مجبور نكرده است زیرا ایمانِ اجبارى ارزش ندارد.

                                                                                                                                                                     تفسیر نور، ج‏6، ص: 392

اراده حتمیه و اراده غیر حتمیه خداوند

آیه 35 و دو آیه بعدى، نقل ورد شبهه‏اى است كه مشركان داشتند. ناگفته نماند براى خدا دو گونه اراده و دو گونه خواست هست اول اراده حتمیه كه تخلّف بردار نیست و هر چه خدا بخواهد همان خواهد شد، دوم اراده غیر حتمیه كه قابل تخلّف از مراد است، خواست و اراده خدا درباره احكام و دستورهاى شرعى غیر حتمیه است و گرنه انسانها در اعمال خود مجبور خواهند بود، على هذا مثلا خدا خواسته كه مردم شراب نخورند ولى مى‏بینیم كه مى‏خورند و یا خدا اراده فرموده كه مردم عدالت بكنند ولى نمى‏كنند، زیرا اینها از اراده‏هاى غیر حتمى خداست اشتباه مشركان در آن بود كه اراده خدا را در احكام، اراده حتمى حساب مى‏كردند و مى‏گفتند: اینكه ما غیر خدا را عبادت مى‏كنیم و بعضى چیزها را از جانب خود حرام مى‏دانیم، خواست و اراده خداست، زیرا اگر خدا مى‏خواست این كارها را نمى‏كردیم پس او اینها را خواسته است و ما در عمل خود بر حقیم.

(البته طبق نظر علامه طباطبائی : این تقریر دلیل مشركین است كه از سیاق آیه استفاده شد و خلاصه‏اش این است كه بت‏پرستى و تحریم حلالها و سایر كارهایى كه مى‏كنند مورد هیچ نهیى از خدا نیست، كه اگر بود ایشان نمى‏توانستند آن كارها را بكنند.

البته این را هم نمى‏خواهند بگویند كه خدا خواسته است كه ما بتها را بپرستیم تا آن پرستش و این تحریم حلالها ضرورى الوجود شود و ایشان نتوانند خوددارى كنند، و آن وقت با فرض اجبار، دیگر معنایى براى نهى رسولان نباشد، زیرا كلمه" لو" دلالت مى‏كند بر امتناع جزاء در صورت امتناع شرط، و مفهوم جمله شرطیه" لَوْ شاءَ اللَّهُ ما عَبَدْنا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَیْ‏ءٍ" این است كه خدا آن را نخواسته، و لذا ما بت مى‏پرستیم و تحریم حلال مى‏كنیم.

به عبارت دیگر ما بت مى‏پرستیم و از همین جا كشف مى‏كنیم كه او غیر این را نخواسته، این است مفهوم جمله شرطیه و اما دو جمله" لیكن او خواسته كه ما بت بپرستیم پس به حكم اجبار مى‏پرستیم" و یا" لیكن او خواسته كه ما موحد در پرستش نباشیم ما هم به حكم اجبار موحد نشدیم" از مفهوم و منطوق جمله شرطیه دور هستند.)

 

تفسیر أحسن الحدیث، ج‏5، ص: 436

                                                                                                                                                  ترجمه المیزان، ج‏12، ص: 350





طبقه بندی: علوم قرآنی،  همه مطالب، 
برچسب ها: سوره نحل، نحل، ایات سوره نحل،
به اشتراک گذاری:
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
محبوب کنید ! :
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 26 خرداد 1395 توسط محمد محمدی