آیات 31 و 32 سوره النحل (16)

جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَهَا تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ لَهُمْ فِیهَا مَا یَشَآؤُونَ كَذَلِكَ یَجْزِی اللّهُ الْمُتَّقِینَ ﴿۳۱

باغهایی از بهشت جاویدان است که همگی وارد آن می‌شوند؛ نهرها از زیر درختانش می‌گذرد؛ هر چه بخواهند در آنجا هست؛ خداوند پرهیزگاران را چنین پاداش می‌دهد!

 

الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلآئِكَةُ طَیِّبِینَ یَقُولُونَ سَلامٌ عَلَیْكُمُ ادْخُلُواْ الْجَنَّةَ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿۳۲

همانها که فرشتگان (مرگ) روحشان را می‌گیرند در حالی که پاک و پاکیزه‌اند؛ به آنها می‌گویند: «سلام بر شما! وارد بهشت شوید به خاطر اعمالی که انجام می‌دادید

************************************************************

بیان وضعیت متقین

مى‏فرماید: و چه نیك است خانه متقین. آن گاه مجددا توضیح مى‏دهد كه: خانه ایشان جنات عدنى است كه به آن داخل مى‏شوند و از دامنه آن نهرها روان است، و در آنجا هر چه را بخواهند در اختیار دارند، و خدا اینچنین متقین را پاداش مى‏دهد.

" الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَیِّبِینَ یَقُولُونَ سَلامٌ عَلَیْكُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ".

این آیه بیان وضع متقین است، كه چگونه مردمى هستند، هم چنان كه آیه" الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ ..."، بیان وضع مستكبرین بود، و كلمه" طیب" به معناى عارى بودن هر چیزى است از خلطى كه آن را تیره و ناپاك سازد و خلوص آن را از بین ببرد، گفته مى‏شود:" طاب لى العیش- زندگى برایم طیب شد" یعنى از هر چیزى كه كدر و ناگوارش كند پاك گردید، و" قول طیب" آن كلامى است كه از لغو و شتم و خشونت و سایر كدورتها پاك باشد، و فرق میان" طیب" و" طهارت" این است كه طهارت به معناى بودن هر چیزى است بر وضع و طبع اولیش، بطورى كه از هر چیزى كه مایه تنفر باشد پاك بوده باشد، و اما طیب به معناى بودن هر چیزى است بر وضع اصلى خود، بطورى كه از هر چیزى كه آن را كدر و فاسد كند خالى و عارى باشد، چه اینكه از آن تنفر بشود و چه نشود، و بهمین جهت طیب را در مقابل خبیث بكار مى‏برند، كه مشتمل بر خبائث زائد بر اصل خود باشد،

 در قرآن كریم فرموده:" الْخَبِیثاتُ لِلْخَبِیثِینَ وَ الْخَبِیثُونَ لِلْخَبِیثاتِ وَ الطَّیِّباتُ لِلطَّیِّبِینَ وَ الطَّیِّبُونَ لِلطَّیِّباتِ" * زنان بدكار و ناپاك، شایسته مردانى ناپاك هستند، و مردان زشت كار و ناپاك هم، شایسته زنانى ناپاك هستند، و زنان پاكیزه لایق مردانى پاكیزه، و مردان پاكیزه شایسته زنانى پاك و نیكوكار هستند. سوره نور، آیه 26.

و نیز فرموده:" وَ الْبَلَدُ الطَّیِّبُ یَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذِی خَبُثَ لا یَخْرُجُ إِلَّا نَكِداً" * از زمین پاك و نیكو گیاهى نیكو به اذن خدا بیرون مى‏آید ولى از زمین ناپاك جز گیاه اندك و بى ثمر بیرون نمى‏آید. سوره اعراف، آیه 58.

و بنا بر این، معناى طیب بودن متقین، در حال توفى و مرگ، خلوص آنان از خبث ظلم است، در مقابل مستكبرین، كه ایشان را به ظلم در حال مرگ توصیف كرده، و فرموده: " الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِی أَنْفُسِهِمْ".

و معناى آیه چنین مى‏شود: متقین كسانى هستند كه ملائكه آنان را قبض روح مى‏كنند، در حالى كه از خبث ظلم- شرك و معاصى- عاریند، و به ایشان مى‏گویند سلام علیكم- كه تامین قولى آنان است به ایشان- به بهشت وارد شوید به پاداش آنچه مى‏كردید، و با این سخن ایشان را بسوى بهشت راهنمایى مى‏كنند.

پس این آیه همانطور كه ملاحظه مى‏فرمایید متقین را به پاكى و تخلص از آلودگى به ظلم توصیف نموده، و به ایشان وعده امنیت و راهنمایى بسوى بهشت مى‏دهد، پس در نتیجه برگشت معنایش به این آیه است كه مى‏فرماید:" الَّذِینَ آمَنُوا وَ لَمْ یَلْبِسُوا إِیمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ".

بعضى  از مفسرین گفته‏اند: مراد از طیب، در آیه شریفه پاكى از پلیدى شرك است. بعضى  دیگر به پاكى گفتار و كردار تفسیرش كرده‏اند. ولى اكثر مفسرین بر آنند كه به طهارت از آلودگى گناهان تفسیرش كنند، و تو خواننده عزیز با دقت در آنچه گذراندیم مى‏فهمى كه هیچ یك از این تفسیرها خالى از مسامحه و سهل‏انگارى نیست.

                                                                                                                                   ترجمه المیزان، ج‏12، ص: 344 و 345 و 346                 

هر چه خواستن در بهشت ! برای متقین ، بدون قید!

آیه 31 سوره نحل  سراى پرهیزكاران را كه قبلا بطور سربسته بیان شد، توصیف كرده مى‏گوید:" سراى پرهیزكاران باغهاى جاویدان بهشت است كه همگى وارد آن مى‏شوند" (جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَها). " نهرهاى جارى از پاى درختان آنها مى‏گذرد" (تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ). تنها مساله باغ و درخت مطرح نیست، بلكه" هر چه بخواهند در آنجا هست" (لَهُمْ فِیها ما یَشاؤُنَ).

آیا تعبیرى از این وسیعتر و مفهومى از این جامعتر درباره نعمتهاى بهشتى پیدا مى‏شود؟

حتى این تعبیر از تعبیرى كه در آیه 71 سوره زخرف آمده است وسیعتر به نظر مى‏رسد آنجا كه مى‏گوید وَ فِیها ما تَشْتَهِیهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْیُنُ:" در بهشت هر آنچه دلها بخواهد و چشم‏ها از آن لذت برد وجود دارد" آنجا سخن از خواست دلها است و اینجا سخن از خواست مطلق (یشاءون).

بعضى از مفسران از مقدم بودن" لَهُمْ فِیها" بر" ما یَشاؤُنَ" انحصار  استفاده كرده‏اند یعنى تنها در آنجا است كه انسان هر چه را بخواهد مى‏یابد و گرنه چنین امرى در دنیا غیر ممكن است!. (1)

گفتیم آیات مورد بحث كه توضیحى از چگونگى زندگى و مرگ پرهیزكاران است هماهنگ و همقرینه با آیات گذشته است كه از مشركان مستكبر سخن مى‏گفت، در آنجا خواندیم كه فرشتگان مرگ آنها را قبض روح مى‏كنند در حالى كه ستمگرند و مرگ آنها آغاز دوران جدیدى از بدبختى آنهاست و سپس به آنها فرمان داده مى‏شود كه به درهاى جهنم ورود كنید.

اما در اینجا مى‏خوانیم كه" پرهیزكاران كسانى هستند كه فرشتگان قبض ارواح، روح آنان را مى‏گیرند در حالى كه پاك و پاكیزه‏اند" (الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَیِّبِینَ). پاكیزه از آلودگى شرك پاكیزه از ظلم و استكبار و هر گونه گناه. (2)

در اینجا فرشتگان" به آنها مى‏گویند سلام بر شما باد" (یَقُولُونَ سَلامٌ عَلَیْكُمْ).  سلامى كه نشانه امنیت و سلامت و آرامش كامل است.   سپس مى‏گویند" وارد بهشت شوید به خاطر اعمالى كه انجام مى‏دادید" (ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ).

تعبیر به" تتوفاهم" (روح آنها را دریافت مى‏دارند) تعبیر لطیفى است درباره مرگ، اشاره به اینكه مرگ به معنى فنا و نیستى و پایان همه چیز نیست، بلكه انتقالى است از یك مرحله به مرحله بالاتر.

در تفسیر المیزان مى‏خوانیم كه در این آیه، سه موضوع مطرح است:

1- طیب و پاكیزه بودن 2- سلامت و امنیت از هر نظر 3- راهنمایى به بهشت.                   

    تفسیر نمونه، ج‏11، ص: 214 و 215

---------------------------

1 . (، در تقدیم ظرف تنبیه است بر اینكه نمى‏یابد آدمى جمیع آنچه را كه خواهد مگر در بهشت. تفسیر لاهیجی )

2 .  ( روایت جالب : محمد بن منذر روایت كرده كه چون روح مؤمن بحنجره رسد و كار بر وى سخت شود فرشته بیاید و گوید السلام علیك یا ولى اللَّه سلام بر تو باد اى دوست خدا در آیه بهشت نعیم و فارغ شو از جمیع غموم و هموم و گویند كه بشارت بدخول بهشت در وقت بعث و نشور باشدهلْ یَنْظُرُونَ‏ آیا انتظار مى‏برند كافران هل براى انكار است یعنى منتظر نیستندالَّا أَنْ تَأْتِیَهُمُ الْمَلائِكَةُ .  (تفسیر منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، ج‏5، ص: 188)   )





طبقه بندی: علوم قرآنی، 
برچسب ها: آیات قرآن، سوره نحل، آیات سوره نحل،
به اشتراک گذاری:
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
محبوب کنید ! :
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 26 خرداد 1395 توسط محمد محمدی